દુનિયાના 7 એવા દેશ, કોઈ વધુ તો કોઈ ઓછી આબાદી થી છે પરેશાન

દુનિયાના 7 એવા દેશ, કોઈ વધુ તો કોઈ ઓછી આબાદી થી છે પરેશાન

મેડિકલ જર્નલ લેન્સેટમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ મુજબ, વિશ્વભરમાં પ્રજનન દર ઘટી રહ્યો છે અને આનો અર્થ એ કે આ સદીના અંત સુધીમાં લગભગ તમામ દેશોમાં વસ્તીમાં ઘટાડો થશે. આ લેન્સેટ અહેવાલમાં સમાજ પર તેની અસરનો પણ ઉલ્લેખ છે. અહીં આપણે સાત દેશો વિશે જાણીશું, જે વસ્તીમાં થયેલા નાટકીય પરિવર્તનની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે અને તેની સાથેના વ્યવહાર માટે કયા પગલા લેવામાં આવી રહ્યા છે.

જાપાન

લેન્સેટમાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ, આ સદીના અંત સુધીમાં, જાપાનની વસ્તી અડધી થઈ જશે. 2017 ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, જાપાનની વસ્તી 12 કરોડ 80 લાખ છે, પરંતુ આ શતાબ્દીના અંત સુધીમાં તે ઘટીને 5 કરોડ થઈ જશે એવો અંદાજ છે.

વસ્તીની દ્રષ્ટિએ જાપાન વિશ્વનો સૌથી જૂનો દેશ છે અને 100 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં પણ આ દર સૌથી વધુ છે. આને કારણે, જાપાનમાં કામ કરતા લોકોની સંખ્યા સતત ઓછી થઈ રહી છે અને પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થવાની ધારણા છે.

સરકારના અંદાજ મુજબ, 2040 સુધીમાં, જાપાનમાં વૃદ્ધ વસ્તી 35 ટકાથી વધુ હશે. જાપાનમાં પ્રજનન દર માત્ર 1.4 ટકા છે, એટલે કે સરેરાશ જાપાનમાં એક મહિલા 1.4 બાળકોને જન્મ આપે છે. આનો અર્થ એ કે કાર્યક્ષમ લોકોની સંખ્યા સતત ઓછી થઈ રહી છે. કોઈપણ દેશમાં તેની વર્તમાન વસ્તી જાળવવા માટે, તે દેશનો પ્રજનન દર 2.1 કરતા ઓછો ન હોવો જોઈએ.

ઇટાલી

ઇટાલી વિશે પણ એવો અંદાજ છે કે 2100 સુધીમાં વસ્તી અડધી થઈ જશે. 2017 માં, ઇટાલીની વસ્તી 6કરોડ 10 લાખ હતી, જે લેન્સેટના અહેવાલ મુજબ વર્તમાન સદીના અંત સુધીમાં ઘટીને 28 મિલિયન થઈ જશે. જાપાનની જેમ, ઇટાલીમાં પણ મોટી સંખ્યામાં વૃદ્ધ લોકો છે. 2019 વર્લ્ડ બેંકના ડેટા અનુસાર, ઇટાલીમાં 23 ટકા વસ્તી 65 વર્ષથી વધુ વયની છે.

2015 માં, ઇટાલિયન સરકારે પ્રજનન દર વધારવા માટે એક યોજના શરૂ કરી, જે અંતર્ગત દરેક દંપતીને 725 પાઉન્ડ એટલે કે સંતાન હોય ત્યારે સરકાર તરફથી 69 હજાર રૂપિયા આપવામાં આવે છે. આ હોવા છતાં, ઇટાલીમાં સમગ્ર યુરોપિયન યુનિયનમાં સૌથી ઓછું પ્રજનન દર છે. ઇટાલીમાં બીજી સમસ્યા સ્થળાંતર છે. સરકારી આંકડા મુજબ, વર્ષ 2018 માં એક લાખ 57 હજાર લોકો ઇટાલી છોડીને બીજા દેશ ગયા હતા.

ઇટાલીના ઘણા શહેરોએ સ્થાનિક વસ્તી વધારવા અને તેમના અર્થતંત્રમાં સુધારો લાવવા માટેની પોતાની યોજનાઓ શરૂ કરી છે. લોકોને ફક્ત એક યુરો માટે સરકાર તરફથી મકાનો આપવામાં આવે છે અને જો તેઓ ત્યાં ધંધો શરૂ કરવા માંગતા હોય તો ત્યાં રહેવા માટે અલગ પૈસા પણ આપવામાં આવે છે.

ચીન

1979 માં, ચીને બાળ યોજના શરૂ કરી. વધતી જતી વસ્તી અને અર્થતંત્ર પરની તેની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને ચીને ‘વન ચાઇલ્ડ’ ની યોજના શરૂ કરી હતી. પરંતુ વિશ્વની સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો આ દેશ આજે જન્મ દરમાં ભારે ઘટાડા સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે.

લેન્સેટના અહેવાલ મુજબ, આગામી ચાર વર્ષોમાં, ચીનની વસ્તી એક અબજ 40 કરોડ થઈ જશે, પરંતુ સદીના અંત સુધીમાં, ચીનની વસ્તી લગભગ 73 કરોડ થઈ જશે. સરકારી આંકડા મુજબ, વર્ષ 2019 માં એવું જોવા મળ્યું હતું કે ચીનનો જન્મ દર છેલ્લા 70 વર્ષમાં સૌથી નીચલા સ્તરે આવી ગયો છે. કેટલાક લોકોને આશંકા છે કે ચીન ‘ડેમોગ્રાફિક ટાઇમ બોમ્બ’ બની ગયું છે, જેનો સરળ અર્થ એ છે કે કામદારોની સંખ્યા દિવસેને દિવસે ઓછી થઈ રહી છે અને તેમના મોટા અને નિવૃત્ત પરિવારો તેના સભ્યોની જવાબદારી વધી રહી છે.

ચીન વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થામાંનું એક છે, તેથી ચીનનો પ્રભાવ આખા વિશ્વ પર પડશે. ચીનમાં વૃદ્ધની વસ્તીથી ચિંતિત સરકારે 2015 માં બાળ નીતિ બંધ કરી દીધી અને દરેક દંપતીને બે સંતાન રાખવા દીધા. આનાથી જન્મ દરમાં થોડો વધારો થયો, પરંતુ લાંબા ગાળે આ યોજના વધતી વૃદ્ધ વસ્તીને રોકવામાં સંપૂર્ણપણે સફળ થઈ શકી નહીં.

ઈરાન

અંદાજ છે કે શતાબ્દીના અંત સુધીમાં ઇરાનની વસ્તીમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. 1979 માં ઈરાનમાં ઇસ્લામિક ક્રાંતિ પછી ત્યાંની વસ્તીમાં વધારો થયો, પરંતુ ઈરાને ટૂંક સમયમાં ખૂબ અસરકારક વસ્તી નિયંત્રણ નીતિ લાગુ કરી. ગયા મહિને, ઇરાનના આરોગ્ય મંત્રાલયે ચેતવણી આપી હતી કે ઈરાનમાં વાર્ષિક વસ્તી વૃદ્ધિ દર એક ટકાથી પણ ઓછો થઈ ગયો છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, જો તેના પર કોઈ પગલા લેવામાં નહીં આવે તો આગામી 30 વર્ષમાં ઈરાન વિશ્વનો સૌથી જૂનો દેશ બની જશે.

સરકારી સમાચાર એજન્સી ઈરાન અહેવાલ મુજબ, ઈરાનમાં લોકો લગ્નની સંખ્યામાં ઘટાડો કરી રહ્યા છે અને જે લોકો લગ્ન કરે છે તેઓ પણ બાળકોના જન્મમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યા છે. સમાચાર એજન્સી અનુસાર, લોકો આર્થિક સમસ્યાઓના કારણે આ કરી રહ્યા છે. તેની વસ્તી વધારવા માટે, ઇરાને ગયા મહિને નિર્ણય લીધો હતો કે સરકારી હોસ્પિટલો અને તબીબી કેન્દ્રોમાં પુરુષોની નસબંધી કરવામાં આવશે નહીં, અને ગર્ભનિરોધક દવાઓ પણ માત્ર મહિલાઓને આપવામાં આવશે, જેને આરોગ્યના કારણોસર લેવાની જરૂર છે.

બ્રાઝિલ

બ્રાઝિલમાં છેલ્લા 40 વર્ષમાં પ્રજનન દરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. 1960 માં બ્રાઝિલમાં પ્રજનન દર 6.3 હતો જે હાલના સમયમાં ફક્ત 1.7 પર આવી ગયો છે. લેન્સેટના અહેવાલ મુજબ, બ્રાઝિલની વસ્તી 2017 માં 21 કરોડ હતી, જે 2100 માં ઘટીને લગભગ 16 કરોડ થઈ જશે. 2012 ના અધ્યયનમાં, મોટાભાગના ટીવી સિરિયલોમાં, ફક્ત નાના પરિવારો બતાવવામાં આવ્યા હતા, જેનાથી લોકો પ્રભાવિત થયા હતા અને જન્મ દરમાં ઘટાડો થયો હતો.

બ્રાઝિલમાં જન્મ દરમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, પરંતુ એક નવી સમસ્યા તરીકે કિશોરોમાં વધી રહેલા પ્રમાણમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. આને પહોંચી વળવા સરકારે એક અભિયાન શરૂ કર્યું છે, જેમાં ‘કિશોરાવસ્થા પહેલા, ગર્ભાવસ્થા પછી’ નામની ટેગલાઇન છે.

બ્રાઝિલિયન મહિલા, “કૌટુંબિક અને માનવાધિકાર બાબતોના પ્રધાન ડમેરેસ એલ્વસે બીબીસીને આ વર્ષની શરૂઆતમાં જણાવ્યું હતું કે,” આપણે કિશોરોમાં વધતી જતી ગર્ભાવસ્થા ઘટાડવી પડશે. અમારી પાસે હિંમત હતી કે અમે શારીરિક સંબંધોની મોડી શરૂઆત વિશે વાત કરીશું. ”

ભારત

2100 સુધીમાં, ચીનને પાછળ છોડી ભારત વિશ્વની સૌથી મોટી વસ્તી બની જશે. જો કે, લેન્સેટ સંશોધનકારોનું કહેવું છે કે ભારતની વસ્તી ઘટશે અને આ શતાબ્દીના અંત સુધીમાં, ભારતની વસ્તી 10 અબજ થઈ જશે.

2011 ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે, ભારતની વસ્તી એક અબજ 30 કરોડ છે. ભારતમાં જન્મ દર 1960 માં 5.91 હતો, જે હવે ઘટીને 2.24 થયો છે. જ્યારે અન્ય દેશો તેમના દેશમાં પ્રજનન દર વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ લોકોને અહીં નાના કુટુંબો રાખવા અપીલ કરી છે.

ગયા વર્ષે એક ભાષણમાં વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું હતું કે, “વસ્તી વિસ્ફોટ ભવિષ્યમાં આપણા માટે ઘણી સમસ્યાઓ ઉભી કરશે. પરંતુ એક એવો વિભાગ પણ છે જે બાળકને આ દુનિયામાં લાવતાં પહેલાં વિચારતો નથી કે તે બાળક માટે ન્યાય છે કે નહીં. તેને જે જોઈએ તે અપને આપી શકીએ છીએ. ”

નાઇજિરીયા

લેન્સેટના અહેવાલ મુજબ, 2100 સુધીમાં, સહારા રણની દક્ષિણે આફ્રિકન દેશોની વસ્તી ત્રણ ગણી વધી લગભગ 3 અબજ જશે. આ અહેવાલ મુજબ, આ સદીના અંત સુધીમાં, નાઇજીરીયાની વસ્તી આશરે 80 કરોડ થઈ જશે અને વસ્તીને કારણે તે વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો દેશ બનશે.

અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે તે સમય સુધીમાં નાઇજીરીયામાં મોટી સંખ્યામાં કાર્યકારી લોકો હશે અને તેમનો જીડીપી પણ ઘણો વધશે. પરંતુ વધતી વસ્તીને કારણે તેનો ભાર દેશના માળખાગત સુવિધાઓ અને સામાજિક ફેબ્રિક પર પણ મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. નાઇજિરીયામાં અધિકારીઓ હવે ખુલ્લેઆમ બોલી રહ્યા છે કે વસ્તી ઘટાડવા પગલા ભરવાની જરૂર છે.

2018 માં બીબીસીને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યુમાં નાણાં પ્રધાન ઝૈનબ અહમદે કહ્યું હતું કે વિશ્વના સર્વોચ્ચ દર ધરાવતા દેશના જન્મ દરની ચર્ચા કરવાની જરૂર છે.

ઝૈનાબે કહ્યું, “અહીં આપણાં ઘણાં કુટુંબો છે જેઓ તેમના બાળકોને પણ ખવડાવી શકતા નથી, તમારે સારી હેલ્થકેર અને સારા શિક્ષણ વિશે તો વાત જ ન કરો. તેથી આપણે તે વિશે વાત કરવી જોઈએ.”

Gyan Gujarati

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *